Ekonomi

GELİŞMEKTE OLAN DEĞİL, GELİŞMİŞ BİR ÜLKE OLMAK

Ulvi Kırlaağaç – Ekonomi Yazarı

Ekonomik büyüme bir zaman diliminde ekonominin mal ve hizmet üretim miktarında reel bir artış olması anlamına gelir. Bu hizmet ve mal üretim miktarını piyasa fiyatı üzerinden, parasal olarak ifade edersek GSYİH (gayri safi yurt içi hasıla) ya, bunun da ülke nüfusuna bölünmesi ile fert başına milli gelire ulaşmış oluruz.

GSYİH ‘deki bir dönemden diğer döneme değişimi ölçmek, üretim artışını bulmanın en kolay yoludur. Bu değişimde GSYİH artmış ise, bu artışa nominal büyüme denir. Bu büyüme içinde fiyat artışlarını yani enflasyonu da barındırdığı için enflasyondan arındırmamız gerekir. Arındırmayı yaptığımız zaman reel büyüme bulunmuş olur.

Eğer enflasyonumuz yanlış hesaplanıyorsa büyüme de yanlış ölçülmüş olur. Büyümenin sürdürebilirliği ve dağılımı yeterli ve doğru olursa, refahın ve yüksek yaşam standartlarının yakalanması mümkün olabilir. Refah ve yüksek yaşam standartlarına erişim, kalkınmanın ta kendisidir. Kalkınma büyümeyi de içine alan, çok daha fazlasını ifade eden bir kavramdır. Kalkınma, Bir ülkenin alt yapısı ile ekonomik, siyasi, kültürel ve sosyal refahının geliştiği bir süreçtir. Büyümenin tek başına kalkınma sağlamadığını, sağlık, eğitim, hukukun üstünlüğü, altyapı ve sosyal politikalar gibi pek çok faktörün toplumda üst seviyelerde olmasının önem arzettiğini söylemek zorundayız. Kalkınmaya ulaşmak için öncelikle doğru bir büyüme modeli oluşturmalıyız.

Türkiye 2003- 2023 yılları arasındaki 20 yıl içinde ortalama % 5,4 oranında bir büyüme kaydetmiştir. Bu ortalamanın dağılımına bakarsak tarımda % 2.40; sanayide %6; tüketimde (hizmet) % 6; inşaatta % 6’lık bir ortalamada büyüdüğünü, bunun da tüketim ve inşaat üzerine kurulu bir model oluşturduğunu söyleyebiliriz.

2023 itibariyle Türkiye ekonomisi nominal GSYİH ye göre dünyanın en büyük 17., Avrupa’nın ise 6. ülkesi konumundadır. Aynı yıl itibariyle ülkemiz kişi başına düşen GSYİH’de 12.849 Amerikan doları ile dünya sıralamasında 72 inci sırada yer almıştır. TUİK rakamları yerine ENAG rakamları dikkate alındığında sıralamada yüzlere yakın bir sırada olma olasılığımız yüksektir. Buradan yaptığım çıkarım, tüketim ve inşaatın yetersiz de olsa bir büyüme sağladığını, ancak ülkemize refah ve kalkınma getirmediğinin anlaşılmasıdır.

Ülkemizin tüketim ve inşaatla büyüme modeli yerine, ağırlığın yüksek teknolojik ürünler ile katma değeri yüksek sanayi üretim mallarının ağırlığının oluşturduğu bir model olmalıdır. Bunun için yüksek katma değerli ve yüksek teknolojik ürün yatırımlarının, ülkemizde yüksek teşvikler sunarak, ikame edilmesini ve geliştirilmesini önemli bulmaktayım. Yirmi yıldır yüksek teknoloji yatırımları artırılamadığı için imalat sanayi içindeki oranı % 3’ler seviyesinde kalmıştır. Böyle bir modelin oluşturulmasının hiç de kolay olmadığını, uzun bir zaman alacağını biliyorum. Dünyaya entegre olmuş bir eğitim sistemimizin oluşturulması, mevcut bütçemizin bu yatırımları öncelemesi, demokrasi, hukuk, adalet, insan hakları ve alt yapı konularında mesafe alacak çalışmalarımızı zaman kaybetmeden başlatmamız halinde, Güney Kore örneğinde olduğu gibi (fert başına milli geliri 2023 itibariyle 50572 dolar )kalkınmış, yüksek yaşam standartlarına kavuşmuş bir refah ülkesi olabiliriz.

Ekonomi

VERGİ BORÇLARINDA DÜŞÜK FAİZLİ TAKSİTLENDİRME İMKANI

Bursa Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliği (BESOB) ev sahipliğinde, Bursa Defterdarı Halil Tekin ve Gelir İdaresi Grup Müdürlerinin katılımıyla esnaf oda başkanları ile üyelerine yönelik “Vergi Borçlarında Tecil ve Taksitlendirme” konulu bilgilendirme toplantısı düzenlendi.

Toplantı, BESOB Başkanı Fahrettin Bilgit’in açılış konuşmasıyla başladı. Ardından söz alan Bursa Defterdarı Halil Tekin, vergi borçlarının tecil ve taksitlendirilmesine ilişkin yürürlüğe giren düzenleme hakkında katılımcılara kapsamlı bilgi verdi.

Tekin, Seri: B Sıra No: 20 Tahsilat Genel Tebliği kapsamında borçluların, borçlu oldukları her bir vergi dairesi için ayrı ayrı başvuruda bulunmaları gerektiğini belirtti. Başvuruların Gelir İdaresi Başkanlığının internet sitesi, Dijital Vergi Dairesi ve e-Devlet üzerinden elektronik ortamda yapılabileceğini ifade eden Tekin, ayrıca doğrudan ilgili vergi dairesine, posta yoluyla veya diğer vergi daireleri aracılığıyla yazılı başvuru imkânının da bulunduğunu söyledi.

Başvuruların 31 Ağustos 2026 tarihine kadar yapılması gerektiğini hatırlatan Tekin, ilk taksidin Eylül 2026 döneminde başlayacağını ve ödemelerin aylık eşit taksitler halinde gerçekleştirileceğini kaydetti. Taksit sayısının ise borçlunun çok zor durum hali, alacağın türü ve hukuki statüsüne göre belirlendiğini aktaran Tekin, erken başvuru ve ödemenin borçlular açısından avantaj sağlayacağını vurguladı.

Toplantının sonunda katılımcıların soru, görüş ve önerileri alınırken, uygulamaya ilişkin merak edilen konularda da Gelir İdaresi yetkilileri tarafından ayrıntılı bilgilendirmelerde bulunuldu.

Ekonomi

TRAKYA BİRLİK İSO 500’DE 75 BASAMAK YÜKSELDİ

Trakya Birlik, Türkiye’nin en büyük sanayi kuruluşlarının sıralandığı ve kamuoyunda “İSO 500” olarak bilinen İstanbul Sanayi Odası’nın 2025 yılı araştırmasında önemli bir başarıya imza attı. Birlik, geçen yıla göre 75 basamak yükselerek 171. sıraya yerleşti.

Türkiye ekonomisinin en önemli göstergelerinden biri olarak kabul edilen İSO 500 araştırmasında Trakya Birlik, 15 milyar 492 milyon 883 bin 767 TL’lik üretimden satış rakamına ulaşarak dikkat çekici bir performans sergiledi. Geçtiğimiz yıl listede 246. sırada bulunan Birlik, bu yıl gösterdiği yükselişle Türkiye’nin en büyük sanayi kuruluşları arasındaki yerini daha da güçlendirdi.

Ayçiçeği ve bitkisel yağ sektörünün öncü kuruluşları arasında yer alan Trakya Birlik’in elde ettiği bu başarı, üretim kapasitesindeki artışın, verimlilik odaklı çalışmaların ve sürdürülebilir büyüme anlayışının bir sonucu olarak değerlendirildi. Üreticiden aldığı güçle faaliyetlerini sürdüren Birlik, hem bölge ekonomisine hem de ülke sanayisine sağladığı katkılarla öne çıkmaya devam ediyor.

Konuyla ilgili açıklamada bulunan Trakya Birlik Yönetim Kurulu Başkanı Şafak Kırbiç, İSO 500’de elde edilen sonucun kurumun istikrarlı çalışmasının bir göstergesi olduğunu belirtti.

Kırbiç, “Birliğimizin İSO 500 araştırmasında 171. sırada yer almasıyla başarımız bir kez daha tescil edilmiştir. Her yıl düzenli olarak elde ettiğimiz bu başarılarımızda ortaklarımız, çalışanlarımız, bayilerimiz ve tüketicilerimiz olmak üzere herkesin payı vardır. Bu başarı yalnızca Trakya Birlik yönetiminin değil, büyük bir aile olarak hareket eden tüm paydaşlarımızın ortak emeğinin sonucudur” dedi.

Yoğun rekabet koşullarına rağmen üretim ve yatırım odaklı çalışmalarını sürdürdüklerini ifade eden Kırbiç, “Amacımız mevcut yoğun rekabet koşullarında bugüne kadar olduğu gibi yarın da üretim gücümüz, sanayi kapasitemiz ve sürdürülebilir tarım vizyonumuz ile dürüstlük, kalite ve istikrar anlayışımızdan taviz vermeden çalışmak, ülkemizin üretim gücüne ve ekonomisine her alanda değer katmaktır” ifadelerini kullandı.

Trakya Birlik’in kuruluş felsefesinin merkezinde üreticinin bulunduğunu vurgulayan Kırbiç, ayçiçeği üreticilerinin yanında olmaya devam edeceklerini belirterek, “Trakya Birlik bugüne kadar olduğu gibi bundan sonraki süreçte de ayçiçeği üreticisi ortaklarının yanında olmaya devam edecektir” diye konuştu.

İSO 500 araştırmasında elde edilen bu sonuç, Trakya Birlik’in yalnızca tarım sektöründeki gücünü değil, aynı zamanda Türkiye sanayisindeki etkin konumunu da bir kez daha ortaya koydu. Üretimden satış rakamlarında yakalanan büyüme ve sıralamadaki yükseliş, Birliğin önümüzdeki dönemde de sanayi ve tarım alanındaki yatırımlarını sürdürerek ekonomiye katkı sağlamaya devam edeceğinin önemli göstergeleri arasında değerlendiriliyor.

Ekonomi

MATLI: “BURSA SANAYİSİ KÜRESEL BASKILARA RAĞMEN GÜCÜNÜ KORUYOR”

Bursa Ticaret Borsası üyesi 11 sanayi kuruluşu, İSO 500 listesinde yer alarak Bursa’nın sanayideki güçlü konumunu bir kez daha ortaya koydu. Bursa TB Yönetim Kurulu Başkanı Özer Maltı, küresel pazarlardaki daralma ve yüksek maliyet baskılarına rağmen Borsa üyesi firmaların devler liginde sergilediği performansın önemli bir başarı olduğunu ifade etti.

İstanbul Sanayi Odası (İSO) tarafından, Türkiye’nin en büyük sanayi kuruluşlarının belirlendiği “Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu 2025” listesinin sonuçları, Bursa Ticaret Borsası (Bursa TB) üyelerinin gıda ve tarıma dayalı sanayideki ağırlığını bir kez daha ortaya koydu. Sonuçları değerlendiren Bursa TB Yönetim Kurulu Başkanı Özer Matlı, küresel ölçekte yaşanan tedarik zinciri kırılmalarına ve finansmana erişimdeki zorluklara rağmen Bursa sanayicisinin üretim kararlılığından ödün vermediğini belirtti.

Tarımsal ticaretin devleri sanayinin zirvesinde buluştu

İSO 500 listesinde yer alan 11 firmanın, bağlı oldukları odaların yanı sıra tarım ve gıda ürünleri kotasyonuna dayalı faaliyetleri nedeniyle Bursa Ticaret Borsası’na da üye olduğunu kaydeden Başkan Özer Matlı, Bursa’nın stratejik bir ticaret merkezi olmasının bu güçlü yapıyı beslediğini vurguladı.

Yüksek maliyet baskılarına rağmen söz konusu firmaların üretimden net satışlarını bir önceki yıla göre yüzde 25 artırarak 193,2 milyar TL’ye çıkardığını söyleyen Matlı, “İSO 500’de üyelerimizden SÜTAŞ 46’ncı, Pro Yem 152’nci, Eker Süt Ürünleri 157`nci, Keskinoğlu 160’ıncı, Almaxtex 262’nci, Hastavuk 263’üncü, Korteks 325’inci ve S.S. Marmara Zeytin Tarım Satış Kooperatifleri Birliği (MARMARABİRLİK) 428’inci sırada yer alırken, Bursa’da şubeleri aracılığıyla üyemiz olan Şenpiliç 60’ıncı, Abalıoğlu Lezita 102’nci ve Teksüt 438’inci sırada yer alma başarısı göstermiştir” dedi.

“Üretim ve ihracatla Türkiye’nin geleceğine katkı sunuyoruz”

Başkan Özer Matlı, üyelerinin ortaya koyduğu kararlı ve dirençli performansın, Bursa’nın üretim kabiliyetinin, sektörlerin potansiyelinin ve ülke ekonomisine olan inancın en somut göstergesi olduğunu belirterek, “Ekonomik zorlukların yaşandığı bir dönemde üretim, istihdam ve ihracatla Türkiye’nin geleceğine yatırım yapan tüm üye firmalarımızı, yöneticilerini ve çalışanlarını yürekten kutluyorum. Bursa Ticaret Borsası olarak, üyelerimizin rekabet gücünü artırmak ve tarıma dayalı sanayimizi daha da ileriye taşımak için çalışmalarımızı kararlılıkla sürdüreceğiz” ifadelerini kullandı.