RUNGUŞ PAŞA KİMDİR?!

Karacabey denilince akla gelen en köklü ve gizemli figürlerden biri olan Runguş Paşa, aslında bir çoban olup bölgenin tarihine damga vurmuş bir hayırseverdir.

Runguş Paşa’nın hayatı hakkında çok detaylı biyografik kayıtlar (doğum tarihi gibi) kıt olsa da, Orhangazi ve l. Murat dönemlerinde yaşamış bir çobandır. İsminin “Runguş” olması, muhtemelen lakabından veya kökeninden gelmektedir. Karacabey’in (o dönemki adıyla Mihaliç) fethi veya imarında önemli roller üstlendiği bilinir.

Runguş Paşa hakkında tarihi kaynaklarda bazen “Rum kuş” veya “Runguş” şeklinde farklı yazımlar görülebilir. Paşa’nın aslında Fatih Sultan Mehmet’in komutanlarından biri olduğu ve Karacabey bölgesinin Türkleşmesinde büyük rol oynadığı rivayet edilse de cami bahçesindeki kitabede farklı bir bilgi vardır.

Şöyle ki; çoban olan Runguş’un 1342 yılında Lopadion Kalesi’nin (Uluabat) bahadırlar (Cesur ve kahraman kişiler) tarafından kuşatılmasında büyük destekleri olmuştur.

Ovada kalenin hayvanlarını otlatmakta olan Runguş, halkın zalim tekfurların (Bizans döneminde vali ve üst düzey yönetici) baskısından kurtulması için Türk askerlerini alaca karanlıkta sığır sürüsünün arasına gizleyerek Lopadion Kalesi’ne sokar ve kale feth edilir.

Runguş, bu cesareti ve yardımı dolayısıyla orduya katılır ve “Paşa”lığa terfi eder.

Kosova Meydan Muharebesi’nde gösterdiği başarıdan dolayı Uluabat yöresi kendisine vakıf olarak Yıldırım Beyazıt zamanında armağan edilir. Emekli olunca da Mihaliç’e (Karacabey) yerleşir. Onu bugün hala hatırlanır kılan asıl sebep, Karacabey’de yaptırdığı cami ile günümüzde de anılmaya devam etmesini sağlayan eseridir.

Runguş Paşa’nın mezarı, kendi adını taşıyan bu caminin bahçesindeki hazirede (küçük mezarlık) yer almaktadır.

Caminin bahçesinde bulunan mezarı klasik Osmanlı tarzındadır. Halk arasında Paşa’nın mezarı bir “ziyaretgah” niteliği taşımasa da, ilçenin kurucu büyüklerinden biri olduğu için her zaman saygıyla korunmuştur.

Runguş Paşa Camii : Karacabey merkezinde aynı adı taşıyan mahallede yer alan en eski ve en önemli ibadethanelerden biridir. 15. yüzyılda inşa edilen bu cami, Osmanlı’nın erken dönem mimari özelliklerini taşır.

Runguş Paşa, sadece cami değil; aynı zamanda imarethane (aşevi), hamam ve dükkanlar yaptırarak o yıllarda bölgenin ekonomik can damarını oluşturmuştur.

Halk arasında Runguş Paşa’nın çok cömert olduğu ve ilçenin su yollarından ticaretine kadar her alanda emeği geçtiği anlatılır. Karacabey halkı için ismi, ilçenin “kurucu babalarından” biri gibi saygı görür.

Runguş Paşa Camii’nin Özellikleri

Cami, Karacabey’in en eski mahallelerinden biri olan ve cami ile aynı adı taşıyan Runguşpaşa Mahallesi’nde yer alır. 15. yüzyıl Osmanlı mimarisinin mütevazı ama sağlam örneklerinden biridir.

Caminin mimari yapısı kare planlı, tek kubbeli ve moloz taş-tuğla karışımı bir duvar yapısına sahiptir. Kubbe, sekizgen bir kasnağa oturur. İşçiliği ise Osmanlı’nın “erken dönem” tarzını yansıtır. İç mekan oldukça sadedir; kalem işi süslemeler zamanla yenilenmiştir.

Tarih boyunca yangınlar ve depremlerle zarar görmüş, özellikle Yunan işgali sırasında büyük tahribata uğramıştır. 1960’lı yıllarda ve yakın dönemde (2010 sonrası) ciddi restorasyon süreçlerinden geçerek bugünkü formunu korumuştur.