MİHALİÇ VE KİRMASTİ KİMDİR? (KARACABEY VE MUSTAFAKEMALPAŞA)

“Mihaliç” ismi, Karacabey’in Osmanlı öncesi ve erken Osmanlı dönemindeki adıdır. Bu isim, bölgede hüküm sürmüş bir Bizans tekfurundan (Hristiyan beylerine veya vali düzeyindeki yerel yöneticilere verilen unvan) gelmektedir.

Şehrin bu isimle anılmaya başlanması Bizans’ın bölgedeki hakimiyetinin güçlendiği 11. ve 12. yüzyıllara kadar gider. İsim, Hristiyan dünyasında yaygın olan “Michael” (Mikail) isminin Türkçeleşmiş halidir. Mihaliç, Bizans İmparatorluğu’nun uç bölgelerindeki kaleleri koruyan, soylu ailelerden birine mensuptu. 14. yüzyılın başlarında Osmanlılar bölgeye geldiğinde, burası stratejik bir kaleydi.

1330’lu yıllarda Orhan Gazi döneminde bölge fethedilince, kale yönetimi Türklere geçmiştir. Mihaliç ismi bir “şahıs” olarak tarihten çekilmiş, ancak bölge 1920’lere kadar “Mihaliç” (veya halk ağzıyla Maaliç) olarak anılmaya devam etmiştir.

14. yüzyılda bölge Osmanlı hakimiyetine girdiğinde bir süre daha bu isimle anılmış, ancak Fatih Sultan Mehmet döneminin önemli komutanlarından Dayı Karaca Bey’in bölgeye yaptığı hizmetler ve buradaki vakıfları sebebiyle şehrin adı “Karacabey” olarak değişmiştir.

Kirmasti (Mustafakemalpaşa)

Kirmasti ise Mustafakemalpaşa’nın eski adıdır. Kirmasti, Bizans döneminde bu bölgeyi yöneten bir kadın tekfurun ismidir.

Mihaliç ve Kirmasti iki kardeştir. Kirmasti isminin de Rumca “Kremaste” (asılı, yüksekte duran) kelimesinden türediği ve kalenin coğrafi konumuna atıfta bulunduğu düşünülür.

Bu yerleşim yeri de 1922 yılına kadar Kirmasti adıyla kalmış, Kurtuluş Savaşı sonrası belediye meclisi kararıyla Atatürk’e istinaden “Mustafakemalpaşa” adını almıştır.

Özetle; her iki isim de bölgenin Türk-İslam dönemi öncesindeki Bizanslı yöneticilerini temsil eder. Bu isimlerden Mihaliç’in günümüzde hala hafızalarda yer etmesinin en büyük sebebi, Karacabey’in meşhur Mihaliç Peyniri gibi kültürel mirasların bu isimle markalaşmış olmasıdır.

Mihaliç ve Kirmasti isimleri, tarihsel belgelerden ziyade yerel sözlü tarih, efsaneler ve Bizans-Osmanlı geçiş dönemi kayıtlarında yer alan figürlerdir. O dönemde küçük Bizans kasabalarında yerel arşivler tutulmadığı için Mihaliç ve Kirmasti’nin doğum ve ölüm kayıtları bulunmamaktadır.

Mihaliç Peyniri

Yaklaşık 200-250 yıl önce, bölgeye göç eden Arnavutların öncülüğünde, sadece Kıvırcık koyun sütü kullanılarak üretilen Mihaliç peyniri, bu ırkın bölgedeki ekonomik değerini zirveye taşımıştır.

Kıvırcık koyunu bölgenin her zaman bir parçası olsa da, Mihaliç topraklarında (Karacabey Harası çevresinde) profesyonel ve yoğun yetiştiricilik 1840’lı yıllardan itibaren Osmanlı’nın ıslah politikalarıyla kurumsallaşmıştır.

Bölgede yetişen “Kıvırcık” cinsi koyunların sütü, bu peynire o eşsiz yağlı ve lezzetli tadı verir. Karacabey Ovası’nın zengin bitki örtüsü, sütün kalitesini doğrudan etkilemiştir.

Mihaliç peyniri, tarihte “Peynirlerin Şahı” olarak anılır ve sert yapısı nedeniyle rendeleyerek makarnalarda veya kızartarak kahvaltılarda tüketilmesiyle meşhurdur.

Mihaliç Peyniri’nin tescilindeki acı gerçek

Mihaliç Peyniri’nin ana vatanı Mihaliç, yani Karacabey olsa da ne yazık ki kültürümüze sahip çıkamamış bir toplumuz.  Bu peynirin tescil ve isim hakkını tekrar söylüyorum, “Ne yazık ki” bu tescil 2023 yılında ismini aldığı Karacabey üzerinden değil de Balıkesir Büyükşehir Belediyesi üzerinden gerçekleşmiştir.

Yani, peynirimizin tescilli adı Savaştepe Mihaliç Kelle Peyniri olarak coğrafi işaretli olarak Balıkesir’e kaydedilmiştir.

İşte tescil süreciyle ilgili detaylar:

Resmi Tescil Bilgileri

* Tescil Adı: Savaştepe Mihaliç Kelle Peyniri

* Tescil Tarihi: 10 Temmuz 2023 (Korunma başlangıcı 29.11.2022)

* Tescil Türü: Mahreç İşareti

* Tescil Ettiren: Balıkesir Büyükşehir Belediyesi

Mihaliç ismi tarihsel olarak Karacabey’e ait olsa da, günümüzde bu peynirin geleneksel üretim teknikleri ve yoğun mandıracılık faaliyetleri Balıkesir’in Savaştepe, Susurluk ve İvrindi ilçelerinde çok güçlü bir şekilde korunmaktadır. Bu nedenle Balıkesir Büyükşehir Belediyesi, Türk Patent ve Marka Kurumu’na başvurarak peyniri kendi adına tescil ettirmiştir.

Peynirin Tescilli Özellikleri

Tescil belgesine göre gerçek bir Mihaliç (Kelle) peynirinin şu özelliklere sahip olması gerekir:

* Hammadde: Koyun sütü veya belirli oranlarda koyun-inek sütü karışımı.

* Olgunlaşma: En az 120 gün salamurada bekletilmesi şarttır.

* Görünüm: Sert kabuklu, içi bol gözenekli (delikli) ve sarımsı-beyaz renkli.

* Tat: Hafif keskin, tuzlu ve kendine has yoğun bir aromaya sahip.

Biliyor muydunuz? Mihaliç peyniri halk arasında “Ağlayan Peynir” olarak da bilinir. Bunun sebebi, taze kesildiğinde deliklerinden sızan yağ ve salamura damlacıklarıdır.