ERDEM ÇİFTÇİNİN EMEKLİLİK HAKKI İÇİN CUMHURBAŞKANI’NA ÇAĞRIDA BULUNDU

Erdem, Tarım Bağ-Kur mağduru çiftçiler için Cumhurbaşkanı Erdoğan’a çağrıda bulunarak, “Yıllarca prim ödeyen üreticilerimizin emeklilik hakları korunmalı, bu mağduriyet artık giderilmelidir.” dedi.

Karacabey Ziraat Odası Başkanı Erhan Erdem, geçmiş yıllarda köy muhtarlarının mühürleriyle Tarım Bağ-Kur sigortalılığı başlatılan ancak daha sonra sigortalılık süreleri durdurulan çiftçilerin yaşadığı mağduriyetlere dikkat çekti.

Türkiye genelinde on binlerce üreticiyi etkilediğini belirttiği sorunun çözümü için çağrıda bulunan Erdem, primlerini ödeyen üreticilerin emeklilik haklarının korunmasını, sigortalılık sürelerinin devam ettirilmesini ve emeklilik işlemlerinde Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) şartının aranmasından vazgeçilmesini istedi.

Erdem’in açıklaması şöyle;

“1988 yılında yürürlüğe giren Tarım Bağ-Kur uygulamasıyla çiftçilere ve tarımsal üreticilere Bağ-Kur sigortalılığı zorunluluğu getirildi. Bu kapsamda, köy muhtarlarının mühürleriyle tarımsal üreticilerin Bağ-Kur kayıtları yapıldı. Ancak muhtar mührüyle Bağ-Kur sigortalılığı başlatılan üreticilere, o dönemde Ziraat Odası kayıtlarının bulunup bulunmadığı sorulmadı.

2021 yılında yayımlanan genelgeyle, Ziraat Odalarının kayıtlarında eksiklikler bulunduğu gerekçesiyle belirli yıllara ait prim günleri silinmeye başlandı. Bu kapsamda, prim ödemelerini gerçekleştirmiş olan üreticilere ödedikleri paraların iade edileceği veya kendilerine isteğe bağlı sigortaya geçmeleri önerildi.

Konuyla ilgili olarak Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar ve Birliğin hukuk işleri yetkilileriyle birlikte Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına giderek yaşanan mağduriyetleri anlattık. Bakanlık yetkililerine, “O dönemde üreticilere Ziraat Odası kaydı sorulmadan, köy muhtarlarının mühürleriyle Bağ-Kur kayıtları yapıldı. Bugün ise aynı kayıtlar üzerinden sorun çıkarılıyor.” diyerek itirazlarımızı ilettik. Evraklarında köy muhtarının mührü bulunan çiftçilerimizin, bu kayıtlar esas alınarak emekli edilmeleri gerektiğini belirttik. Görüşmede, yaşanan sorunun tek taraflı bir hatadan kaynaklanmadığı, her iki kurumun da hatasının bulunduğu ifade edildi.

2024 yılında, seçim sürecinde Bursa’ya gelen Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanımıza konuyu doğrudan ilettik. Bakanımız da sorunun çözümü için gerekli adımların atılacağı yönünde söz verdi. Bunun ardından, 2024 yılında yayımlanan genelgeyle ilçe tarım müdürlükleri kayıtları esas alınarak geriye dönük Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) kaydı bulunan üreticilerin emeklilik işlemleri gerçekleştirildi.

Ancak 9 Mayıs 2024 tarihinde Ziraat Odalarına denetmenler gelerek incelemelerde bulundu ve raporlar düzenledi. Bu raporların ardından, prim günlerini ödeyen bazı üreticilerin sigortalılık süreleriyle ilgili sorunlar yaşandı ve bu üreticiler Genel Sağlık Sigortası kapsamına alındı. Üreticilere, Ziraat Odası üyeliklerini sildirmeleri ve isteğe bağlı sigortaya geçmeleri ya da yaptıkları ödemelerin iadesini kabul etmeleri yönünde öneriler sunuldu.

Burada ortaya çıkan temel çelişki şudur: Üreticilerin üyelik kayıtları kabul edilmediği hâlde kendilerinden bu kayıtları sildirmeleri ve isteğe bağlı sigorta üzerinden emekli olmaları istenmektedir. Oysa bu üreticiler, yıllar önce yürürlükteki uygulamalar doğrultusunda kayıt yaptırmış ve primlerini ödemiştir.

Sorunun neden kaynaklandığı ve nasıl çözülebileceği, ilçe düzeyindeki kurumlardan bakanlığa kadar bilinmektedir. Üstelik bu sorun yalnızca Bursa’ya özgü değildir; Türkiye genelinde on binlerce üreticiyi mağdur etmektedir. Üreticiler, yasal haklarını koruyabilmek için avukatlar aracılığıyla mahkemelere başvurmakta, dava açan üreticiler ise haklı bulunarak davalarını kazanmaktadır. Bu durum, hem mağduriyetlerin devam etmesine hem de vatandaşlarla devlet kurumları arasında gereksiz hukuki süreçlerin yaşanmasına neden olmaktadır. Açılan davalar ve mahkeme kararları, sorunun çözümü için hukuki yolların işletildiğini ve konunun daha kapsamlı biçimde ele alınması gerektiğini göstermektedir.

Talebimiz; 53, 63, 76, 83 ve 84 terk kodlarıyla durdurulan sigortalılık sürelerinin, bu kodlar gerekçe gösterilerek kesintiye uğratılmaması ve söz konusu sürelerin sigortalılık kapsamında devamının sağlanmasıdır.

Bu sorun yalnızca tarımsal üretim yapan çiftçileri değil, ÇKS kapsamı dışında kalan su ürünleri üreticilerini, hayvancılıkla uğraşanları ve arıcılık yapan üreticileri de etkilemektedir. Yayımlanan genelgede ÇKS kaydının esas alınması nedeniyle, bu kapsamdaki üreticiler de mağduriyet yaşamaktadır. Özellikle köy muhtarlarının mührüyle Bağ-Kur sigortalılığı başlatılan, ancak faaliyet alanları nedeniyle ÇKS kaydı bulunmayan hayvancılık, su ürünleri ve arıcılık üreticileri, kendilerine ÇKS şartı dayatılması sonucunda emeklilik haklarını kaybetme riskiyle karşı karşıya kalmaktadır.

Sorunun çözümü için gerekli adımlar, ilçe SGK müdürlüklerinden il SGK müdürlüklerine, bakanlıktaki bürokratlardan Sayın Bakanımıza kadar ilgili merciler tarafından bilinmektedir. Üstelik geçmişte benzer bir sorunun çözümü için yasal düzenleme de yapılmıştır. 5510 sayılı Kanun’un geçici 54. maddesinde yapılan düzenlemeyle, silinen sigortalılık günlerine ilişkin olarak 2013 yılı sonuna kadar ödeme yapılması hâlinde emeklilik hakkından yararlanılabilmesinin önü açılmıştır.

Bugün de benzer şekilde, mevcut mağduriyetlerin giderilmesi için gerekli düzenlemelerin yapılmasını talep ediyoruz. Bu kapsamda, 9 Mayıs 2024 tarihinde gerçekleştirilen denetimlere ait rapor tarihinin esas alınmasından kaynaklanan uygulamanın yürürlükten kaldırılmasını ve emeklilik işlemlerinde ÇKS şartının aranmasından vazgeçilmesini istiyoruz.

Yıllarca prim ödemiş, devletin ilgili kurumlarının kayıtları doğrultusunda sigortalı olmuş ve emeklilik hakkı kazanacağına inanmış üreticilerimizin mağduriyetleri daha fazla uzatılmamalıdır. Talebimiz, üreticilerimizin geçmişte yapılan kayıt işlemleri ve ödedikleri primler dikkate alınarak haklarının korunması, sigortalılık sürelerinin devamının sağlanması ve sorunun yeni mağduriyetlere yol açmadan kalıcı biçimde çözüme kavuşturulmasıdır.