1394’TEN GÜNÜMÜZE ISSIZ HAN

Uluabat Gölü’nün hemen kıyısında sessiz bir tanık gibi yükselen Issız Han, erken Osmanlı döneminin en özgün ve gizemli yapılarından biridir. Tarihi ticaret yollarının üzerinde, göl ve nehir taşımacılığını birleştiren stratejik bir noktada yer alır.

Kapı üzerindeki kitabeye göre 1394-1395 (Hicri 797) yıllarında, Yıldırım Bayezid döneminde ve o dönemin önemli devlet adamlarından olan I. Kosova Savaşı kumandanlarından Karesi Subaşısı olan Celalüddin Eyne Bey bin Abdullah tarafından yoldan geçenlerin dinlenip, konaklamaları için yaptırılmış. Kayıtlara göre bu han, yolculara ücretsiz hizmet veren bir vakıf eseriydi. Bu da İpek Yolu üzerindeki ticari akışın devlet eliyle desteklendiğinin en somut kanıtıdır.

Kervansaraylar, İpek Yolu üzerindeki tüccarların güvenliğini sağlamak amacıyla yaklaşık her 30-40 kilometrede bir (bir devenin günlük yürüyüş mesafesi) inşa edilirmiş.

Issız Han, o dönemde tarihi İpek Yolu güzergâhının Batı Anadolu ayağındaki en kritik konaklama ve güvenlik noktalarından birisiymiş. Bursa’yı batıya (İzmir ve İstanbul yönüne) bağlayan ticaret yolları üzerinde yer alması, onu sadece bir barınak değil, stratejik bir lojistik merkezi haline de getirmiş. Ayrıca burası Osmanlılar tarafından inşa edilen menzil hanları arasında tarihi kesin olarak bilinen ilk örnek olma özelliğini de taşır.

İpek Yolu’nun Anadolu’daki ana duraklarından biri olan Bursa’ya gelen kervanlar, Avrupa’ya veya Ege limanlarına gitmek için bu güzergâhı kullanmak zorundaymış. Hanın göl kıyısında olması, sadece kara yolu değil, Uluabat Gölü hattındaki nehir taşımacılığı için de bir aktarma ve dinlenme üssü olmasını sağlamış.

Issız Han, bir erken Osmanlı yapısı olmasına rağmen, kendinden önceki Selçuklu kervansaray mimarisinin etkilerini yoğun bir şekilde taşır. Klasik kervansarayların aksine avlusu yoktur. Tamamen kapalı, “hol tipi” bir handır. Hanın merkezindeki iki büyük ocak, o dönemde kervanların ve yolcuların ısınması için tasarlanmış. Bu devasa bacalar, hanın iç mekanına karakter katan en önemli unsurlardır.

İsminin hikayesi ve efsaneler

Hanın neden “Issız” olarak anıldığına dair birkaç farklı görüş ve yerel anlatı mevcuttur. Yapıldığı dönemde yerleşim yerlerinden uzak, göl kıyısında tek başına durması nedeniyle bu ismi aldığı düşünülür.

Halk arasında “Hırsız Han” veya “Kırsız Han” gibi isimlerle de anılmış. Bazı eski seyyahlar (William Hamilton) burayı “Kız Hanı” olarak not etmiştir.

İpek Yolu üzerinde olması nedeniyle geçmişte haydutların saldırılarına uğradığına dair yerel efsaneler de anlatılır.

Günümüzdeki durumu

Uzun yıllar bakımsız ve metruk bir halde kalan han, 2008 yılında Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından restore edilmiştir.

Şu an bir butik otel ve restoran olarak hizmet vermektedir.

Tarihi dokusu korunarak restore edilen han, ziyaretçilere açık durumdadır ve Uluabat Gölü manzarasıyla bölgenin en önemli turistik noktalarından biridir.