Connect with us

Yazarlar

KÖY KORUCULUĞU VE KÖY KAHYALARI

Türkiye, 12 Kasım 2012 yılında 6360 sayılı kanunla büyükşehir belediyeciliği ile tanışmış oldu. Bu yasa gereğince büyükşehirlerin kapsamına giren ilçelerin belediyeleri ve köyleri hizmet alma ve altyapı çalışmaları tümüyle büyükşehir belediyeleri tarafından yürütülecekti.

İlk bakışta bu değişikliğin, köy muhtarlıklarının sadece il özel idaresinde kendilerine ayrılan kaynaklarla yürütmeye çalıştıkları hizmetlerin belediye eliyle yapılacak olması nedeniyle, köylere ve köyde yaşamını sürdüren halkımızın günlük yaşamına önemli kolaylıklar ve rahatlıklar getireceği varsayıldı.

Ama icraatta pek de öyle olmadı.

Yasa, köy tüzel kişiliğine ait taşınmazların ve halkın kullandığı bütün sosyal tesis ve arazilerin muhtarlıklardan alınarak belediyelere devri neticesinde, köylerin kendi iradeleriyle köy yararına bir şeyler yapmaları imkânsız hale getirildi. Köy muhtarlarını halk seçmesine rağmen, muhtarların köyüne hizmet etmesi ve köy halkı ile planlayarak bir şeyler yapması neredeyse imkânsız hale geldi.

Köy muhtarlık sistemi, belediye bürokrasisinden rica  ve minnet ile  bir şeyler koparabilirse koparacağı, belediye bürokrasisiyle kuracağı ilişkinin düzeyine kaldı. Bu da köyler arasında eşit hizmet alımını, hizmetin eşit paylaşımını imkânsız hale getirdi.

Çöplerin toplanması, köy hizmet binalarının bakım ve onarımları, köy sosyal tesislerinin temiz ve hijyenik şekilde hizmet vermesi bu yasanın olumlu yanları arasında yer alsa da; köylerin mahalleye dönüştürülüp kendi öz kaynaklarının ellerinden alınması, köylerde yaşayan halkımızın her şeyi belediyelerden beklemesine sebep oldu.

Bu durum, köylerimizdeki imece geleneğini ortadan kaldırdı. Köy halklarının yardımlaşma ve dayanışma içinde sürdürdüğü geleneklerin bir kenara bırakılmasına sebep oldu. “Mallarımızı, mülklerimizi belediyeler elimizden aldı; hizmeti de onlar yapsın!” serzenişleriyle köylerdeki birçok gelenek ortadan kalktı. Zannımca bunların başında da köy koruculuğu ve kahyalık gelir.

Bugünlerde Karacabey’in gündemine oturan büyükşehir yasasıyla, zaten eski geleneksel işlevlerinden çok uzak, maaşlarını belediyelerin verdiği -onu da yarım maaş olarak ödediği- hizmetli sistemi, pek de işe yaramamış; eski sistem köy koruculuğunu mumla aratır olmuştur. Çünkü eski köy korucuları maaşlarını köy bütçesinden alır, muhtarlık bütçesi yetmeyince maaşları bütün köy halkı tarafından “salmalarla” toplanan paralardan ödenirdi.

Korucular, köy muhtarına ve köy halkına karşı bir işçi-işveren ilişkisi çerçevesinde hizmet verirdi. Köy korucusu, kendisine zimmetli silahıyla aynı zamanda köyün ve köy halkının güvenliğinden sorumlu tutulur; köye gelen devlet erkânı ve misafirlerle de ilgilenirdi. Şimdi köylerde böyle bir muhatap bulana aşk olsun!

Köy korucularının görevleri gece 24.00’te başlar, sabah namazına kadar köye gireni çıkanı gözetler, köy halkının huzurlu ve güvenli bir uyku uyumasını sağlardı. Köylü vatandaş bilirdi ki; köydeki hayvanına, ekipmanına gelecek bir saldırı ve hırsızlıkta, uyumayan bir korucusu, köyü bekleyen bir bekçisi var.

Bir de köylerin kahyaları vardı. Yine, ücretini köy halkının ortaklaşa ödediği; köyün bütün sosyal hizmetlerini gören, köylerimizin temizliğinden köye gelen misafirlerin ağırlanmasını sağlayan kahyalar, köy muhtarlarının sağ kollarıydı. Köy okullarının temizlenmesi de onların asli görevleri arasındaydı. Şimdi ara ki bulasın!

Büyükşehir yasasıyla köylerimizin niteliği mahalle oldu. Belki… Ama ne korucuları kaldı ne de kahyaları. Ellerinde ne varsa, hepsi alındı. Kaderleri, acı ama gerçek, belediyelerin eline kaldı.

Köylerin hizmeti ise yine kendilerine kaldı …

Kamuoyunun Takdirine

Continue Reading
Click to comment

Warning: Undefined variable $user_ID in /home/u2093656/public_html/wp-content/themes/zox-news/comments.php on line 49

You must be logged in to post a comment Login

Leave a Reply

Yazarlar

SEVİLMEKTEN Mİ, SINIRLARI KAYBETMEKTEN Mİ KORKUYORUZ?

KAÇINGAN BAĞLANMA VE İLİŞKİLERDE ŞİFA YOLLARI

Geçen yazımızda ilişkilerde sürekli onay arayan, terk edilme endişesiyle tetikte bekleyen kaygılı bağlanma stilini ele almıştık. Bu hafta ise pusulamızı tam karşı kıyıya çeviriyoruz: Tam işler ciddileştiğinde mesafe koyan, duygusal yakınlık arttıkça geri çekilen ve “Ben tek başıma da iyiyim” diyen kaçıngan bağlanma stiline.

İlişkilerde yakınlık hissi bazıları için huzurlu bir limanken, kaçıngan bağlanan bireyler için bir tehdit veya özgürlüğünün kısıtlanması gibi algılanabilir. Peki, neden kaçarız? Gerçekten bağımsız olmak mı isteriz, yoksa kırılmaktan mı korkarız?

Kaçıngan bağlanma nedir ve nasıl hissettirir?

Kaçıngan bağlanma, genellikle çocukluk döneminde duygusal ihtiyaçları görmezden gelinen, “kendi başının çaresine bakması” beklenen çocuklarda gelişir. Küçük yaşta ihtiyaçlarının karşılanmayacağını öğrenen çocuk, bir savunma mekanizması geliştirir: “Kimseye ihtiyacım yok, kendime yeterim.”

Kaçıngan bağlanan bireyler ilişkilerinde genellikle:

• Baskı Hissedince Uzaklaşır: Partneri duygusal bir yakınlık veya taahhüt talep ettiğinde duvar örer ya da ortamdan uzaklaşır.

• Duygularını Bastırır: Mantığı ve bağımsızlığı ön plana çıkarır; zayıf görünmekten veya kırılmaktan çekindiği için hislerini paylaşmakta zorlanır.

• Kusur Arar: Partnerine çok fazla yakınlaşmamak için onda sürekli küçük kusurlar bulup ilişkiyi zihninde değersizleştirebilir.

Bu durum, özellikle kaygılı bağlanan bir partnerle bir araya gelindiğinde yorucu bir dansa dönüşür: Biri yaklaştıkça diğeri kaçar, diğeri kaçtıkça diğeri kovalar.

Duvarları kapılara dönüştürmek: Çözüm yolları

Kaçıngan bağlanma da tıpkı kaygılı bağlanma gibi aşılabilir bir durumdur. Özgürlüğünüzden ödün vermeden güvenli ve sağlıklı bağlar kurmak mümkündür.

• Geri Çekilme İhtiyacınızı Fark Edin: Yakınlık hissettiğinizde içinizde yükselen o “kaçma” ya da “duvar örme” dürtüsünü tanıyın. Bunun partnerinizle değil, geçmişten gelen savunma mekanizmanızla ilgili olabileceğini kabul edin.

• Sessizce Kaçmak Yerine İletişim Kurun: Dinlenmeye veya yalnız kalmaya ihtiyacınız olduğunda aniden uzaklaşmak yerine bunu ifade edin: “Seni duyuyorum ama şu an bu konuyu konuşmak beni zorluyor. Biraz yalnız kalıp sakinleştikten sonra tekrar konuşalım mı?”

• Küçük Adımlarla Duygusal Paylaşım Yapın: Kendinizi bir anda tamamen açmak zorunda değilsiniz. Günlük hislerinizden veya küçük endişelerinizden bahsederek kırılganlığın bir zayıflık değil, bağ kurma aracı olduğunu deneyimleyin.

• Bireysellik ile Birlikteliğin Dengesini Kurun: İlişkide olmak özgürlüğünüzü kaybetmek demek değildir. Kendi alanınızı korurken partnerinize de hayatınızda yer açabileceğinizi kendinize hatırlatın.

Sevmek; sınırlarınızı yok etmek değil, o sınırların içine güvenle bir başkasını davet edebilmektir. Duvarlarınızı tamamen yıkmak zorunda değilsiniz; sadece araya küçük, sağlıklı kapılar açmak bile ilişkinizi bambaşka bir boyuta taşıyabilir.

Bağlanma stilleri hemen öylece fark edilip kolayca çözüme kavuşacak konular değiller maalesef. Bunun için kendimizi ve duygularımızı her an bir dedektif gibi takibe alarak veri toplamamız gerekir. Zamanla bu veriler sayesinde kendimizi daha iyi tanımış olacağız.

Bağlanma stilleri hakkında daha detaylı bir bilgiye sahip olmak isterseniz Stefanie Stahl ‘ın Bağlanma Korkusu adlı kitabını okuyabilirsiniz.

Bir sonraki yazıda görüşmek üzere hoşçakalın hayata bağlı kalın:)

Continue Reading

Yazarlar

DOĞRU KARAR, DOĞRU MALİYET: İŞLETMELER GERÇEK MALİYETLERİNİ BİLİYOR MU?

Bir işletme satış yapıyor, üretim gerçekleştiriyor ve müşterilerine ürün ya da hizmet sunuyor. Peki, bütün bu faaliyetlerin sonunda gerçekten ne kadar kazandığını biliyor mu?

Bir ürünün satış fiyatından ham madde maliyetini çıkarmak, o ürünün işletmeye ne kadar kazandırdığını anlamak için yeterli midir? Üretimde kullanılan işçilik, enerji, kira, bakım, lojistik ve genel yönetim giderleri bu hesabın neresindedir?

İşletmelerde alınan pek çok karar, maliyet bilgisine dayanır. Ancak burada önemli bir ayrıntı vardır: Yanlış veya eksik hesaplanan maliyet, doğru gibi görünen fakat işletmeye zarar verebilen kararların önünü açabilir.

Bu nedenle yönetim finansının en temel konularından biri, işletmenin gerçek maliyet yapısını anlayabilmesidir.

I-) Maliyet sadece üretimde kullanılan ham madde değildir

Bir ürünün maliyeti denildiğinde çoğu zaman ilk akla gelen unsur, o ürünün üretiminde kullanılan ham madde veya doğrudan malzeme gideridir. Oysa bir işletmenin faaliyetlerini sürdürebilmesi için katlandığı maliyetler bundan çok daha geniş olarak değerlendirilmelidir.

Üretimde çalışan personelin ücretleri, makine ve ekipmanların bakım giderleri, elektrik ve enerji tüketimi, üretim alanının kira giderleri, ambalajlama, depolama ve sevkiyat gibi unsurlar da maliyet yapısının içerisinde değerlendirilmelidir.

Üstelik maliyetlerin tamamı aynı karakterde değildir. Bazı maliyetler üretim miktarı arttıkça artarken bazıları belirli bir faaliyet aralığında sabit kalabilir. Bazı giderler ise üretim hacminden bağımsız olarak işletmenin varlığını sürdürebilmesi için katlanılan giderlerdir.

Bu ayrımın doğru yapılması, yöneticinin hangi kararın hangi maliyetleri etkileyeceğini anlamasını sağlar.

Örneğin; bir işletme üretimini yüzde 20 artırmayı planladığında yalnızca ham madde ihtiyacını hesaplaması yeterli değildir. Ek işçilik, enerji, bakım, depolama ve sevkiyat ihtiyacı da değerlendirilmelidir. Aksi hâlde satış artarken beklenen kârlılık ortaya çıkmayabilir.

II-) Her maliyet aynı şekilde değerlendirilmemelidir

Maliyet yönetiminde önemli konulardan biri, maliyetleri doğru sınıflandırabilmektir.

Sabit maliyetler, belirli bir faaliyet hacmi içerisinde üretim miktarındaki değişimden kısa vadede doğrudan etkilenmeyen maliyetlerdir. Kira ve bazı yönetim giderleri buna örnek gösterilebilir.

Değişken maliyetler ise üretim veya satış miktarıyla birlikte değişme eğilimi gösterir. Ham madde, üretime bağlı enerji tüketimi ve birim başına ödenen bazı işçilik giderleri bu kapsamda değerlendirilebilir.

Bunun yanında doğrudan maliyetler, belirli bir ürün veya hizmetle doğrudan ilişkilendirilebilen maliyetlerdir. Dolaylı maliyetler ise birden fazla ürün veya faaliyet için ortak olarak katlanılan ve uygun dağıtım anahtarlarıyla ilişkilendirilen maliyetlerdir.

Bu ayrımlar yalnızca muhasebe kayıtlarının düzenlenmesi açısından değil, yönetim kararlarının doğruluğu açısından da önem arz eder.

Çünkü bir ürünün maliyetini hesaplarken ortak giderlerin nasıl dağıtıldığı, ürünün kârlı veya zararlı görünmesini değiştirebilir. Yanlış dağıtım anahtarı kullanılması, gerçekte kârlı olan bir ürünün zararlı; düşük kârlı olan bir ürünün ise yüksek kârlı görünmesine neden olabilir.

III-) Rakamlarla bir örnek: Satış fiyatı kârı göstermeye yeter mi?

Konuyu daha somut hâle getirelim.

Bir işletmenin bir ürünü 10.000 TL satış fiyatıyla müşterilerine sunduğunu varsayalım. Ürünün doğrudan malzeme ve üretim giderleri toplamının 6.000 TL olduğunu düşünelim.

İlk bakışta işletme, her bir ürün satışından 4.000 TL kazandığını düşünebilir. Ancak bu değerlendirme eksiktir.

Ürünün üretim ve satış sürecinde ayrıca 1.000 TL tutarında dağıtım, enerji, bakım ve diğer ortak gider payı bulunduğunu varsayalım.

Bu durumda ürünün toplam maliyetinin 7.000 TL olduğu görülür. İlk hesaplamada 4.000 TL olarak değerlendirilen fark, maliyetlerin daha kapsamlı ele alınmasıyla 3.000 TL seviyesine düşmektedir.

AçıklamaTutar
Satış fiyatı10.000 TL
Doğrudan maliyetler6.000 TL
Dağıtılan ortak giderler1.000 TL
Toplam maliyet7.000 TL
Maliyet sonrası kalan tutar3.000 TL

Bu örnek, maliyetlerin eksik hesaplanmasının işletme yöneticisini nasıl yanıltabileceğini göstermektedir.

Elbette burada kullanılan dağıtım tutarının hangi yönteme göre belirlendiği de önemlidir. Çünkü ortak giderlerin ürünlere dağıtılmasında kullanılan yöntem, maliyet sonuçlarını doğrudan etkileyebilir.

IV-) Geçmişin maliyeti mi, geleceğin kararı mı?

Maliyet bilgisi yalnızca geçmişte ne kadar harcama yapıldığını görmek için kullanılmamalıdır. Asıl değerini, geleceğe yönelik kararların alınmasında gösterir.

Örneğin bir işletme yeni bir sipariş aldığında mevcut kapasitesinin yeterli olup olmadığını, siparişin ilave hangi maliyetleri doğuracağını ve bu siparişin işletmenin toplam kârlılığına katkısını değerlendirmelidir.

Benzer şekilde, bir ürünün üretimine devam edilip edilmeyeceği kararlaştırılırken yalnızca geçmişte katlanılmış maliyetlere bakmak yeterli değildir. Karar sürecinde gelecekte ortaya çıkacak ve alınan karara göre değişecek maliyetler dikkate alınmalıdır.

Bu noktada fırsat maliyeti de önem kazanır. Bir işletme sınırlı üretim kapasitesini bir ürüne ayırdığında, aynı kapasiteyle üretilebilecek başka bir üründen elde edebileceği kazançtan vazgeçebilir. İşte bu vazgeçilen kazanç, kararın ekonomik boyutunu ortaya koyan fırsat maliyetidir.

Dolayısıyla maliyet yönetimi, yalnızca geçmiş harcamaların kaydını tutmak değil; kaynakların hangi alanda daha verimli kullanılacağını değerlendirmektir.

Son söz: Maliyetini bilmeyen, kârını da doğru ölçemez

Bir işletmenin satış yapması, üretimini artırması veya cirosunu büyütmesi tek başına başarı göstergesi değildir. Bu faaliyetlerin hangi maliyetlerle gerçekleştirildiği ve işletmeye ne ölçüde katkı sağladığı da bilinmelidir.

Doğru maliyet bilgisi; fiyatlandırmadan ürün seçimine, üretim planlamasından kapasite kullanımına, yatırım kararlarından bütçe yönetimine kadar pek çok alanda yöneticinin en önemli karar araçlarından biri olarak değerlendirilebilir.

Unutulmamalıdır ki işletmeler bazen satış yapamadıkları için değil, yaptıkları satışların gerçek maliyetini doğru hesaplayamadıkları için de kârlılık sorunları yaşayabilirler.

Çünkü maliyetini doğru ölçemeyen bir işletme, kârını doğru değerlendiremez; kârını doğru değerlendiremeyen bir yönetici ise sağlıklı karar almakta zorlanır.

Serimizin bir sonraki yazısında, maliyet bilgisinin en önemli kullanım alanlarından biri olan fiyatlandırma konusunu ele alacak; bir ürünün fiyatını belirlerken maliyetlerin, piyasa koşullarının ve müşteri beklentilerinin nasıl birlikte değerlendirilmesi gerektiğini inceleyeceğiz.

Bu çalışma genel finansal okuryazarlık ve işletme yönetimi bilgilendirmesi amacıyla hazırlanmış olup, herhangi bir şirkete, menkul kıymete veya yatırım aracına ilişkin yatırım tavsiyesi ya da kişiye özel finansal yönlendirme niteliği taşımaz.

Continue Reading

Yazarlar

BATAN GEMİNİN MALLARI

2026 yılının Nisan ayının girmesiyle kendimizi köyümüzde, doğup büyüdüğümüz hayatın içinde bulduk. Baharın mutluluk verici, büyülü atmosferi içerisinde günlük yaşamımıza devam ettik. Her yıl olduğu gibi toprak emekçilerimiz, çiftçilerimiz de tatlı bir telaş ve umut dolu bir uğraş içerisindeydi. Her şey çok güzel olacak, kazancı bol, bereketli bir yıl olacak beklentisi vardı. Bu duygularla girdi köylülerimiz ve çiftçilerimiz yeni sezona.

Tava gelen topraklar büyük bir itinayla ve özenle sürülüp hazırlandı. Tohum ve fideler büyük bir titizlikle seçilip hazırlanan toprağa saçıldı, dikildi. Toprağın ihtiyacı olan gübreler eksiksiz şekilde toprakla buluşturuldu. Ekilip dikilen tarlalar büyük bir titizlikle takip edilip bitki zararlarına karşı her türlü önlem alındı ve ilaçlamaları yapıldı.

Bunca zahmet ve uğraşın karşılığında topraklar da karşılığını vererek üzerine ekilip dikilen bitkilere can verdi. Boy veren buğdaylar, arpalar ve mısırlar, göz açıp kapayıncaya kadar büyük ürün dökmeye hazır hâle geldi. Günler haftaları, haftalar birbirini takip ettikçe mahsuller büyüyüp yeşerdi, güzelleşti. Karpuzlar, domatesler birbirleriyle yarışırcasına büyüdü, büyütüldü. Bu yıl mahsulün bereketli ve bol olacağı, toprak emekçilerinin emeklerinin karşılığını alacağı konuşulur oldu.

Buraya kadar her şey çok güzel ve umut doluydu. Ne zaman ki ekim dikim bitti, hasat zamanı başladı, bizim çiftçilerde klasik homurdanmalar da başladı. Gerçi bu arada soğanın yaptığı sürpriz, soğan fiyatlarındaki dalgalanma, diğer ürünlerde de fiyatların yükseleceği beklentisini oluşturdu. Ancak bu umutlanma kısa sürdü. Tahıl ürünlerinde hasadın bereketli ve iyi olmasına rağmen açıklanan fiyatlar hayal kırıklığı yaşanmasına sebebiyet verdi. Hububat üreticisinin beklentisi başka baharlara kaldı.

Sıra geldi karpuz ve domatese. Perşembe’nin gelişi çarşambadan belli olurmuş derler. Karpuzda başlayan dip fiyatlar, domateste de giderek aşağıya çekildikçe çekildi. Dekar başına yapılan masrafların çıkması, para kazanmak bir hayal olurken yapılan masrafların yarısı dahi karşılanamadı. Hayaller, umutlar bir bir tükenirken emeklerimizden para kazanamadan, kazanılan birikimler de elden gitti. Etkili ve yetkili beylerde bu komediyi seyredip durdu.

Buraya kadar çiftçi ve üretici kardeşlerimizin hayat şartlarını özetlemeye çalıştım. Peki, bu iş neden böyle oluyor? Neden üreticimiz çalışırken, üretirken zarar ediyor? Öz sermayesini tüketiyor? Üretmenin suç sayıldığı bir düzen mi oluşuyor?

Görünen o ki eğer üreticimiz kafalarını kaldırıp kendilerine gelmezse bu işi sürdürmenin imkânı giderek kalmayacak. Tarımda çalışıp emek harcayanlar birer birer tarlasını, toprağını bırakıp üretmekten vazgeçecek. Nasıl vazgeçmesinler ki? Tarlasında üretirken kullandığı akaryakıtın, mazotun, gübrenin, ilacın fiyatlarını ona mal satan şirketler belirleyecek. Tohumun, ilacın fiyatları, tarlada çalışan işçinin ücreti yıllık enflasyona göre ayarlanacak. Bütün girdi maliyetleri hesap kitap yapılarak belirlenecek. Çiftçinin malının fiyatına gelince, senin bu buğdaya, bu karpuza, bu domatese, bu karnabahara, pırasaya ne kadar maliyetin var diye sormadan ürettiği ürün elinden alınacak. Kararının yanında, arkanda kimse durmayacak.

Vah benim tarım emekçim! Sen de bu şartlarda habire üretip çalışacak, mücadele edeceksin. Hem cebindeki kazandığın paralar gidecek hem de her yıl umutlanıp sonra hayal kırıklığı yaşamaya devam edeceksin.

Ah, keşke senin ürettiğinin karşılığı bu kadar değersiz hâle gelmişken, senin ürettiklerini tüketen halkımız da senin tarladaki fiyatlarınla pazardan ürünü alıp tüketebilse! Hiç olmazsa bununla mutlu olsan. Sana o kadarcık mutluluğu da çok görüyorlar. Tarlanda 10 liraya sattığın domatesin kilosunun markette 50 lira olduğunu görünce bırak mutlu olmayı, kahrolup duruyorsun.

Peki, ne olacak hacı abi diyorsanız, bu böyle gitmez, tükendik gerçekten, battık diyorsanız külahları önünüze koyup düşüneceksiniz. Ya omuz omuza verip güçlü bir örgütlenme ve dayanışma oluşturacaksınız ya da biraz az üretip üretimden gelen gücünüzü kullanacaksınız. İşte o zaman sizlerin değerinizi bu toplum ve bizi yönetenler gerçek değerinizi anlayacak. Yoksa boşa kürek çekmeye devam edeceksiniz.

Selamlar.

Continue Reading

Trending